MINDHUNTER S01E1-2: Onderkoelde duik in het hoofd van de seriemoordenaar

MINDHUNTER volgt twee FBI-agenten die in de jaren zeventig de psyche van een seriemoordenaar onderzoeken. De eerste twee afleveringen zijn vooral opwarmertjes.

Het is inmiddels al zo bekend dat het cliché is geworden: een seriemoordenaar, in dit geval Co-Ed Killer Ed Kemper (Cameron Britton), vertelt over zijn ellendige jeugd. Hij had een afwezige vader, een dominante moeder. Natúúrlijk martelde en verminkte hij kleine dieren toen hij jong was (een belangrijke aanwijzing voor later extreem geweld).

Maar midden jaren ‘70, de tijd waarin MINDHUNTER zich afspeelt, was dit helemaal niet zo natuurlijk. Tot in de jaren 60, zo vertelt FBI-agent John Douglas in zijn boek Mind hunter, waarop deze serie gebaseerd is, waren moordzaken redelijk rechttoe rechtaan. De meeste moorden werden gepleegd door mensen die elkaar kenden. De oorzaak viel vaak makkelijk terug te leiden naar simpele motieven als boosheid, jaloezie, wraak. Negentig procent van de moordzaken werd in die tijd opgelost. Een percentage dat daalde met de opkomst van de seriemoordenaar, een dader die niet automatisch een bekende van het slachtoffer is, en die wordt gedreven door veel gecompliceerdere drijfveren.

Toch wilde de FBI daar lange tijd niet aan. Ze gingen wel op zoek naar wie, maar niet naar het waarom. Eenmaal opgepakt en veroordeeld was de kous af. Opgeruimd staat netjes. Terwijl het waarom juist een belangrijk component is bij de opsporing van seriemoordenaars. Holden Ford (Jonathan ‘Looking’ Groff) zet, net als John Douglas, de voorzichtige eerste stapjes op het gebied van profileren. Hij gaat direct naar de bron: op bezoek bij de seriemoordenaars (door hem nog ‘sequentie moordenaars’ genoemd) in de gevangenis.

David Fincher, die de serie samen met Charlize Theron produceerde, regisseert ook de eerste twee afleveringen. Al mist de serie – onvermijdelijk – wat van zijn visuele flair, het deelt wel zijn sensitiviteit. Wat dat betreft sluit MINDHUNTER, even onderkoeld als onheilspellend, mooi aan bij Finchers thriller Zodiac. Het sterkste gebeurt dat in Fords allereerste interview met Ed Kemper. De man die vijf studentes, een scholiere, zijn grootouders, zijn moeder en een goede vriendin vermoordde, om daarna in vele gevallen zijn seksuele fantasieën op hen uit te leven, is in de bajes een modelgevangene. Verontrustend vriendelijk en bedachtzaam beantwoordt hij alle vragen, en beschikt ook over een ruime mate van zelfinzicht. Kemper vindt dat hij nooit meer moet worden vrijgelaten (hij pleegde de meeste moorden tijdens zijn parool). Wat de Staat dan wel met hem aanmoet? ‘Dood door marteling.’

De eerste twee afleveringen zijn vooral opwarmertjes. Zelfs Anna Torv (Fringe), een van de weinige vrouwelijke rollen van betekenis in de serie (Net als in het seriemoordenaarsvak blijkt ook profilering voornamelijk een mannending), heeft nog niet haar opwachting gemaakt. Maar er is potentie. Afgaand op het boek hebben we nog een aantal interessante interviews te gaan (met ruime keuze uit ‘grootheden’ als Charles Manson, Ted Bundy en David ‘Son of Sam’ Berkowitz). En met de eerste kennismaking met David Rader – beter bekend als de BTK (Bind, Torture, Kill) Strangler – is de kans groot dat Ford binnenkort zijn opgedane kennis uit kan gaan testen.

Of hem dat goed zal vergaan valt nog te bezien. Schrijver Thomas Harris liet in The Silence of the Lambs John Douglas model staan voor FBI-agent Jack Crawford, een stabiele factor met een afstandelijke, analytische blik. Bryan Fuller gebruikte Douglas juist als basis voor de empathische profiler Will Graham (Hugh Dancy) in Hannibal, de man die zo goed was in zich in seriemoordenaars inleven, dat hij soms zelf de weg kwijtraakte. Maar is Ford een Crawford, of een Graham?

MINDHUNTER S01, vanaf 13 oktober op Netflix