De Lagarde Filmclub (5): Una

Kinderen en volwassenen horen geen seksuele relatie te hebben; in Una zien we de oneindige complexiteit van zo’n liaison.

Het is een van de meest iconische – en suggestieve – posters uit de filmgeschiedenis: die waar op het gezicht is afgebeeld van een op een lolly zuigend meisje met een rode, hartjesvormige zonnebril. Lolita heet de film, naar de hoofdpersoon, het 12-jarige meisje (gespeeld door de 15-jarige Sue Lyon), dat ergens tussen kind en vrouw zweeft, en dat het hoofd van haar buurman, professor Humbert Humbert op hol brengt. Stanley Kubrick verfilmde het boek van Vladimir Nabokov in 1962, toen pedofilie nog niet zo algemeen verfoeid werd – maar ook toen was de verfilming, al was de meeste erotiek er uit gehaald, controversieel.

Pedofilie is een onderwerp dat de meeste filmmakers liever uit de weg gaan. Een paar jaar geleden deed de Amerikaanse Nicole Kassell een bewonderenswaardige poging met The Woodsman (2004), over een pedofiel (Kevin Bacon) die zich vergrijpt aan een 12-jarig meisje op een bankje in het park. Ook de Amerikaanse Todd Solondz gaat het onderwerp niet uit de weg. In Happiness (1998), laat hij een van zijn personages het logerende vriendje van zijn zoon misbruiken. Je ziet niets, maar in alle suggestie is het de gruwelijkste scène uit de film. Volwassen mensen en kinderen horen geen seks met elkaar te hebben, ook al lijkt het kind nog zo vol seksueel verlangen – want de kracht van een kind, en dan bedoelen we hier kinderen in de puberteit – mag je nooit onderschatten, hun lust en verlangen; ook die zijn echt.

Dat laatste is goed verbeeld in Una, van de van oorsprong Australische regisseur Benedict Andrews. De film is gebaseerd op een toneelstuk uit 2005 dat vorig jaar nog op Broadway werd opgevoerd met Michelle Williams en Jeff Daniels in de hoofdrollen. Zowel op toneel als in de film gaat het over hoe twee voormalig geliefden (al is de vraag of je het zo mag noemen) elkaar vijftien jaar na dato weer ontmoeten. Toen ze iets hadden, was zij dertien en hij veertig. Hij was de buurman in een vinexwijk, met geschakelde huizen en gazons waar met elkaar gebarbecued wordt.

In de flashbacks zien we een mooi ontluikend meisje, wier borstjes nog niet volgroeid zijn, maar die al precies weet of voelt hoe ze die buurman die Ray heet, moet verleiden. Dit klinkt misschien vreemd, want zijn kinderen niet per definitie onschuldig? Zoals gezegd en zoals deze film probeert aan te tonen: nee. Wat niet wil zeggen dat een volwassen man in moet gaan op een, met misschien buiten de kaders vallend, met lustgevoelens experimenterend meisje.

De film laat de twee kanten zien. Hoe Una (Rooney Mara) en Ray, die inmiddels Peter heet (Ben Mendelsohn), na hun affaire die slecht afliep, vier jaar gevangenisstraf uitzat en toen zijn leven min of meer heeft opgepakt. In een andere stad, onder een andere naam. Hij heeft inmiddels een relatie met een oudere vrouw – ‘met oud vel’ zoals Una hem venijnig toebijt. Want Una heeft ontdekt waar hij inmiddels werkt, en zoekt hem op, op dat werk. Hooggehakt, haar mooiste jurk aan. Een vamp, vijftien jaar na dato. Niets is verwerkt, het vuur – en de woede – nog altijd niet gestild. Hij had vier jaar, zij levenslang: haar leven is verwoest nog voordat het begon. Was ze de enige, zoals hij altijd heeft gezegd? Met Una is zeker iets aan de hand, haar geestelijke gezondheid allerminst stabiel en dat maakt het soms moeilijk om haar sympathiek te vinden, terwijl de zacht pratende Peter/Ray eerder je sympathie krijgt. Maar wat is bij Una kip en wat ei?
Regisseur Andrews probeert geen moreel oordeel te vellen. En of Una voor Ray de enige was? De onverwachte plotwending aan het einde van de film doet anders vermoeden. En zet de hele film in een ander perspectief.

Op maandag 10 juli om 19:00 uur organiseren we in Studio/K de vijfde editie van de Lagarde Filmclub, met ditmaal de Britse film Una waarin een vrouw na vijftien jaar de man opzoekt met wie ze als 13-jarige een ‘relatie’ had. Met na afloop een discussie.

Ledendeal: vier exclusieve voorpremières, samen voor 20 euro
Waar: Studio K, Timorplein 62, Amsterdam
Wanneer: maandag 10 juli om 19:00 uur

Kom je ook? Meld je hier je komst aan, als je al lid bent.
Nog geen lid? Kom er snel bij en meld je hier aan!